Nieuwsblog - Spinoza

Ga naar de inhoud

Nieuwsblog

Nieuws
Deze nieuwsblog wordt bijgehouden door Jan Mendrik. Tips en reacties graag richten aan jmendrik@gmail.com
Spinoza en de Ets Haim school

Peter de Wit kwam in het stadsarchief van Amsterdam een bericht tegen van een inschrijvingslijst van de Ets Haim school. Bento en Isaac Espinoza, zoon van Michael Espinoza komen op de lijst voor. Bento’s naam is echter doorgestreept. Klik hier voor de link naar het document.
 
Op de site van de Amsterdamse spinozakring staat vermeld:
 “Bento en zijn oudere broer Isaäc bezoeken de joodse lagere school Ets Haim op de Houtgracht, waar zij Hebreeuws leren en de Torah (voor christenen het Oude Testament) bestuderen. Hoe lang Bento daarop gezeten heeft is onbekend, maar het is onwaarschijnlijk dat hij voor rabbijn heeft geleerd, zoals men vroeger dacht. Als veertienjarige verlaat hij de school, waarschijnlijk ging hij in de zaak van zijn vader werken.”

De Ets Haim (Boom des Levens)-school werd door de eerste Portugees Joodse Gemeente in Amsterdam opgericht.
De conversos (tot het christendom bekeerde joden) die zich rond het jaar 1600 vanuit het Iberisch Schiereiland in Amsterdam vestigden, waren zich bewust van hun joodse afkomst. Hier in Amsterdam kregen zij de mogelijkheid lang vergeten Joodse tradities en gebruiken te leren en Joodse identiteit weer te ontdekken.
Bron: https://jck.nl/nl/longread/bibliotheek-ets-haim-livraria-montezinos
19 okt 2021
Terugblik lezing van Maxime Rovere in Den Haag - 13 oktober 2021

De maand oktober 2021 is in Den Haag “Spinozamaand”. De Stichting Spinoza Den Haag organiseert de gehele maand activiteiten. Eén daarvan was een lezing door Maxime Rovere op 13 oktober. De Franse auteur Maxime Rovere heeft eerder werk over Spinoza geschreven. Hij vertaalde o.a. de brieven van Spinoza naar het Frans. Bij deze lezing stond zijn meest recente boek centraal: Le clan Spinoza, in het Nederlands vertaald met Spinozaland. Op deze site heeft Gonny Pasman het boek gerecenseerd.
 
In de lezing betoogde Rovere dat hij voor de keuze stond een nieuwe biografie van Spinoza schrijven òf het leven van Spinoza belichten op een andere manier namelijk door het geven van een tijdsbeeld van de wereld en de mensen om Spinoza heen. Hij gebruikte de analogie van de van een theater. Hij schetst als het ware het decor waarin Spinoza optrad. Hij koos voor de vorm van het theaterdecor omdat hij geloofde dat daardoor een nieuw beeld met ook nieuwe feiten naar voren zouden kunnen treden.
 
Als illustratie van die nieuwe ideeën schetste hij 3 mythes die door zijn benadering zouden zijn ontzenuwd:
1. Spinoza was een lenzenslijper
Spinoza was echter geen lenzenslijper van professie. Hij betoogde dat Spinoza in zijn leven nooit volledig in zijn levensonderhoud kon voorzien met lenzenslijpen. In plaats daarvan was hij koopman, gaf hij les op de school van van den Ende of werd hij onderhouden door vrienden, met name de familie van Simon de Vries.
2. Spinoza werd geexcomuniceerd vanwege zijn opvattingen
Spinoza werd niet uit de Joodse gemeente gezet vanwege zijn geloofsopvattingen maar voornamelijk door enerzijds zijn beroep op het Hollandse wet i.p.v. het Joodse Recht inzake de schuld in de erfenis van zijn vader (een bekend feit) maar hij is ook geslachtofferd in de ruzie tussen 3 rabbijnen in de Joodse gemeente (Levi Morteira, Ben Israel, Aboab da Fonseca). Door Spinoza’s cherem hoopte men eigenlijk diens vriend Monteira te treffen.
Best een sterk verhaal lijkt me dat ik nog niet eerder gehoord had. In deze lezing was hij ook stelliger over dit punt dan in zijn boek.

3. De teksten van Spinoza geven getrouw zijn gedachten weer
Na Spinoza’s dood zijn verschillende delen van de tekst ook beïnvloed door zijn vrienden.
Op zich is dit geen nieuwe informatie en door tijdnood heeft Rovere deze stelling in de lezing helaas niet uitgewerkt.
 
Maxime Rovere toonde zich zeer ingewerkt in Spinoza’s leven en zijn tijdgenoten. Het was wel opmerkelijk dat hij dit onderwerp had gekozen voor zijn lezing. Het klonk toch een beetje als een verdediging van zijn aanpak v.w.b. de literaire vorm van Spinozaland. Ik  vond het ook niet erg overtuigend want waarom hadden de genoemde feiten niet in de vorm van een biografie kunnen blijken? Biografieschrijvers doen tenslotte ook omgevingsonderzoek.
Met zijn “ontzenuwing” van de drie mythes, hoewel niet allemaal nieuw, roept hij wel op tot discussie.
 
En vooral fijn dat er met de Stichting Spinoza Den Haag weer een nieuwe Spinoza-activiteitenkern in ons land is.

Jan Mendrik 19 ok 2021
Filosoof van Vrede en Vrijheid activiteiten oktober 2021 Den Haag

Benedictus de Spinoza (1632-1677) woonde en werkte zeven jaar in Den Haag, totdat hij stierf op zijn zolderkamer aan de Paviljoensgracht en begraven werd in de Nieuwe Kerk. In Den Haag voltooide hij zijn levenswerk Ethica. Nu, in de 21ste eeuw is zijn gedachtegoed actueler dan ooit. Hij bepleit een democratische samenleving waarin alle burgers de vrijheid hebben om te geloven, te denken en te zeggen wat men wil

Er zijn tal van activiteiten op erfgoedlocaties in Den Haag én in Voorburg: exposities, lezingen, muziek, theater, film, foto, poëzie, debat & dialoog, wandelingen en vaartochten. Beleef het mee en ervaar inspirerende ontmoetingen en momenten.
Informatie op: SpinozaDenHaag.nl.

Het Huygens Museum in Voorburg wijdt een tentoonstelling aan de relatie tussen Spinoza en Huygens.

(tekst en illustratie: .spinozadenhaag.nl)
16 sep 2021
Leer zelf denken. Laat een ander niet voor jou denken, of beslissen wat jij moet denken of geloven. Dat was het motto van Adriaan Koerbagh, een radicaal verlichter, evenals zijn veel beroemdere tijd- en stadgenoot Spinoza. Hij pleitte voor het belang van de rede en schreef in de volkstaal om ook de ‘gewone’ mensen de ogen te openen. Het kostte hem zijn leven.
Van 17 september t/m 19 december 2021 richt de Embassy of the Free Mind alle aandacht op deze vrije geest, wiens boodschap vandaag de dag nog net zo actueel is als destijds.
(uit: Persbericht Ambassy of the free Mind)
5 sep 2021
In Voorburg, waar Spinoza leefde van 163 tot 1669, leeft de gedachte aan Spinoza voort.
Er is een fotowedstrijd uitgeschreven die de herinnering aan het Voorburg van Spinoza levend moet houden.

“Ga eropuit en fotografeer de wijk met deze filosoof in gedachte. Waar vond je deze man destijds terug? In een hofje? Op straat? Aan de gracht?” De foto’s kunnen tot 12 september worden ingestuurd naar info@hetoudecentrum.nl en mogen gemaakt zijn met een telefoon of een losse camera. In oktober worden alle foto's geëxposeerd op de Paviljoensgracht 56. (Voorburgs Dagblad).

Foto: site blog.despinoza.nl
4 sep 2021
Vrijdenkers: van Spinoza tot nu
Tentoonstelling in het Amsterdams Museum
5 september 2021 t/m 27 februari 2022

De tentoonstelling geeft een overzicht van vier eeuwen vrije geesten, van Baruch Spinoza (1632 - 1677) tot nu. En hoe tolerant zijn we eigenlijk voor afwijkende denkers en doeners? In hoeverre geven we ruimte aan de mening van een ander? Mag je mensen ‘cancelen’ om hun mening en verdient iedereen een podium? Het zijn heel actuele vragen. De tentoonstelling daagt de bezoeker uit hierover zelf positie te bepalen.
(tekst website Amsterdams museum)
2 sept 2021
Spinoza: ‘Hoe helderder u uzelf en uw emoties begrijpt, hoe meer u gaat houden van dat wat is’
Uit de NRC van 16 aug 2021
Ronit Palache (journalist en onder meer redacteur bij Op1) vertelt in het interview hoe Spinoza haar leert om te gaan met emoties.

"De Ethica, Spinoza’s beroemdste werk, heeft mij geholpen emoties, die ik net als iedereen in overvloed heb, te begrijpen. Daarmee bedoel ik overigens niet dat ik ze wegrationaliseer. Dat is niet hoe ik Spinoza lees."
"Ik denk dat Spinoza ten onrechte is voorgesteld als een robot zonder emoties. Hij schreef de Ethica juist om mensen gelukkiger te maken! Je zou het een van de eerste zelfhulpboeken ter wereld kunnen noemen."

24 aug 2021
Roman "Mijn nachten met Spinoza" van Els Moors
De Arbeiderspers 1 juni 2021

In Mijn nachten met Spinoza brengt Els Moors gedurende exact 48 dagen aan de hand van de 48 door Spinoza gedefinieerde affecten (impulsen tot handelen, zoals begeerte, hoop, afgunst, medeleven, wellust) getrouw verslag uit van alle gebeurtenissen in haar eigen leven.  (tekst van de uitgever)

Over dit boek verscheen in de Groene Amsterdammer een interview met Els Moors.

10 aug 2021
Speciaal nummer van "Philosophies" onder redactie van Henri Krop
Het gratis toegankelijke online tijdschrijft MDPI Philosophies heeft het jongste nummer gewijd aan de TTP van Spinoza. Onder redactie van Henri Krop en Pooyan Tamimi Arab.
Andere bijdragers zijn Joke Spaans, Michiel Leezenberg, Jo van Cauter, Daniel Schneider, Martijn Buijs, Yoram Stein, Viviane Magno, Sina Mirzaei en Jamie van der Klaauw.

9 aug 2021
Dodenmasker van Spinoza gevonden?

Trouw van 2 augustus 2021 maakte ons attent op een vondst in de bibliotheek van de universiteit van Columbia. In de nalatenschap van Adolpho S. Oko (1883-1944) bevond zich een dodenmasker dat van Spinoza zou zijn.
In het artikel komt ook Henri Krop aan het woord. Hij acht de kans gering dat dit dodenmasker echt van het gezicht van Spinoza is.

Adolpho S. Oko heeft veel betekend door zijn studies m.b.t. Spinoza. Stan Verdult heeft in zijn blog regelmatig over hem geschreven.

8 aug 2021
Spinoza en de vaccinatieplicht
Op de website van Joop staat een artikel van August Hans den Boef: "Ga over vaccinatieplicht ook te rade bij Stuart Mill en Spinoza".

Waar het gaat om religieuze bezwaren tegen vaccinatie moet het belang van de staat prevaleren boven dat van de religie.

8 aug 2021
Dreigt Spinoza te worden geschrapt in de filosofische canon?
In Trouw verscheen een interview met Carlo Ierna die bezig is met de (internationale) filosofische canon.
Alarmerend in het interview is dat hij overweegt om Spinoza te schrappen.

Hij licht in een lezing (beschikbaar op Youtube) de totstandkoming van de canon toe.

In de Volkskrant (helaas alleen voor abonnees of via Topics) van 10 aug 2021 beteedde Elma Drayer er in haar column ook aandacht aan.
Zij concludeerde:
"Het gaat, kortom, niet langer zozeer om wat iemand bij elkaar heeft gedacht en geschreven. Wie het bij elkaar heeft bedacht en geschreven is vele malen gewichtiger. In het universum van de wakkere medemens zal dit stellig doorgaan voor verrijking. In het mijne heet het armoe. "

4 + 10 aug 2021
Geslaagde Spinozaweek
Van 26 t/m 30 juli 2021 werd weer de Spinozaweek van Vereniging het Spinozahuis gehouden. In landgoedhotel Woodbrooke in Barchem werden interessante lezingen en discussies gehouden rond het Theologisch Politieke Traktaat van Spinoza. De deelname was vanwege de coronamaatregelen beperkt tot 30 personen. Er waren inleidingen over de TTP zelf (Henri Krop, Jo van Cauter, Rinse Reeling Brouwer, Angela Roothaan, Adrie Hoogendoorn) en enkele uitstapjes naar Hobbes, Lockes en Spinoza (Paul Juffermans), Spinoza en John Rawls aan de hand van het Rawl's boek Political Liberalism (Pooyan Tamimi Arab) en het Spinozisme van Carl Gebhardt (Henk Groen).

2 aug 2021
Spinoza fietsroute in Amsterdam
Spinozaroute: fiets langs 11 banken met 3D-kunst, van Amsterdam Centrum naar Zuidoost
Vrijdenker Spinoza zag de mens als deel van de natuur. Maar hoe natuurlijk is de mens? Fiets door Amsterdam terwijl je de gratis podcast luistert waarin biologen van Artis en hedendaagse wetenschappers hun idee hierover geven. Of ga fietsend op onderzoek uit onder leiding van een filosoof.


1 aug 2021
Stan Verdult overleden

Vanuit de Spinozakring Limburg kregen we het bericht dat Stan Verdult is overleden en op 8 juni 2020 is gecremeerd.
Stan hield een webblog bij over Spinoza die een rijke bron van informatie was over zoals hij zelf omschreef "Spinoza, Spinozisme en Spinozana".
De webblog blijft toegankelijk op de site van Leon Kuunders: despinoza.nl.
Stan schreef ooit een boeiend inkijkje met herinneringen aan zijn verblijf aan het seminarie Beresteyn te Voorschoten (1955-58).

10 jun 2020
Echtgenote Kees Schuyt overleden

Op 27 mei 2020 overleed Trees, de vrouw van Kees Schuyt.
We wensen hem en de familie veel sterkte in het verwerken van het verdriet.

1 jun 2020
Henri Krop bijzonder hoogleraar Spinoza-studie

Met ingang van 1 september 2017 is dr. Henri Krop benoemd op de Spinozaleerstoel aan de Faculteit der Wijsbegeerte van de Erasmus Universiteit Rotterdam. Hij volgt hiermee prof. dr. Piet Steenbakkers op die deze leerstoel de afgelopen twaalf jaar bekleedde.

Voor verdere informatie klik hier

2 sep 2017
Terug naar de inhoud